Kapamak Ne Demek TDK? Günümüzden Geleceğe Samimi Bir Dil Yolculuğu “Bir kapıyı kapamak”la “bir mevzuyu kapamak” aynı duyguyu mu taşır? Bugün sizinle, sohbet masasında kahvelerimizi yudumlarken konuşuyormuşuz gibi, “kapamak” fiilinin TDK’daki anlam cephesinden köken macerasına, oradan da geleceğin dil teknolojilerine uzanan bir rotada gezinelim. Dil yaşayan bir organizma; her kullanım, her bağlam ona yeni çağrışımlar ekliyor. O halde gelin, hem bugünü anlaşılır kılalım hem de yarına dair birkaç meraklı soru bırakalım. TDK’ya Göre “Kapamak” Ne Demek? Güncel Türkçe Sözlük’te “kapamak”, özünde bir açıklığı örtmek, görünmeyi/ geçişi engellemek, tıkamak; elektrik-su gibi akışları kesmek gibi anlam kümeleriyle verilir. Günlük hayatta bunun karşılığı…
2 YorumEtiket: bir
Kanun Teklifi Kabul Edildikten Sonra Ne Olur? Yasaların Sahne Arkasına Neşeli Bir Yolculuk Kanun teklifinin kabul edildiğini duyduğunuzda aklınıza ilk gelen şey ne olur? “Oh, mesele halloldu!” mu? Yanılıyorsunuz dostlarım… Asıl tiyatro şimdi başlıyor! Evet, sahnenin ışıkları yeni yanıyor ve perde yeni açılıyor. Hadi gelin, kanunların sahne arkasına eğlenceli bir yolculuk yapalım; biraz gülelim, biraz düşünelim ve belki de “mevzuat” kelimesine artık korkuyla değil, gülümseyerek bakalım. Kanun Kabul Edildi, Peki Şimdi Ne Olacak? Bir kanun teklifi kabul edildiğinde işler bitmiş gibi görünse de aslında bu sadece hikâyenin yarısıdır. Oylama tamamlanmış, parmaklar kaldırılmış, vekiller alkışlamış olabilir ama o andan itibaren yeni…
2 Yorum1000 Dönüm Kaç Hektar Eder? Tarihin İzinde Ölçü, Toprak ve Dönüşüm Bir tarihçi olarak, geçmişi anlamak yalnızca olayları değil, insanların dünyayı nasıl ölçtüklerini, nasıl tanımladıklarını ve bu ölçüler üzerinden nasıl bir düzen kurduklarını da anlamaktır. Çünkü ölçü dediğimiz şey, yalnızca bir sayı değil; bir medeniyetin dili, bir toplumun dünyayı algılama biçimidir. Bu yazıda “1000 dönüm kaç hektar eder?” sorusuna yanıt ararken, yalnızca bir hesaplama yapmayacağız; aynı zamanda toprakla, üretimle ve toplumsal dönüşümle kurulan ilişkinin tarihsel serüvenine de bakacağız. Önce Cevap: 1000 Dönüm Kaç Hektar? Teknik olarak 1 dönüm, 1000 metrekareye; 1 hektar ise 10.000 metrekareye karşılık gelir. Bu durumda 1000…
16 YorumTürkiye’de Hangi Göçmenler Var? – Felsefi Bir Bakışla İnsan ve Hareketin Anlamı Giriş: Hareket Eden İnsan İnsan, varoluşun başından beri hareket halindedir. Göç, yalnızca yer değiştirme değildir; aynı zamanda bir anlam arayışıdır. Filozof Herakleitos’un dediği gibi, “Aynı ırmağa iki kez girilmez.” Çünkü insanın hem kendisi hem de dünyası sürekli değişir. Bu değişim, bugün Türkiye’deki göçmenlerin varlığında da yankılanır. Göçmen, yalnızca bir kimlik değil, aynı zamanda varoluşun etik, epistemolojik ve ontolojik boyutlarını yeniden düşünmemizi sağlayan bir aynadır. Etik Perspektif: Ötekiyle Karşılaşma Etik açıdan göç, bir “ötekiyle karşılaşma” meselesidir. Levinas’ın felsefesinde öteki, bizim sınırlarımızı çizen, benliğimizin ötesine geçmemizi sağlayan bir yüzdür. Türkiye’deki…
10 YorumKampta Tuvalet Nereye Yapılır? – “Orman Kendini Temizler” Masalını Bırakalım İddialı başlıyorum: Doğada tuvalet meselesini hâlâ “kaderine bırakmak” çevreye saygısızlıktır. Evet, kamp romantiktir; yıldızlar, ateş, kahve… Ama doğanın en büyük sınavı, çadır kazıkları değil, bizim arkada bıraktıklarımız. “Kampta tuvalet nereye yapılır?” sorusu utangaç bir fısıltı olmayı bırakıp gür bir tartışmaya dönüşmeli. Çünkü yanlış yapılan her hareket, suyu, toprağı, vahşi yaşamı ve diğer kampçıları etkiliyor. Hazır mısınız, konfor alanını değil, doğanın alanını savunmaya? Gerçeklerle Yüzleşelim: “Bir Şey Olmaz” Kültürü Doğayı Yoruyor “Orman kendini temizler”, “Bir peçeteden ne olacak?”, “Yağmur yağınca kaybolur” gibi cümleler kulağa bahaneden fazlası gibi geliyor mu? Kâğıt parçaları…
16 YorumKaynakların Sınırlılığı, Seçimlerin Gücü ve Mehmet Aras’ın Yaşı Üzerine Ekonomik Bir Okuma Bir ekonomist olarak dünyaya bakarken her şeyin temelinde kıt kaynaklar ve sınırsız ihtiyaçlar yattığını bilirim. Zaman, para, emek, bilgi… Hepsi sınırlıdır. Bu sınırlılık, bizi seçim yapmaya zorlar. Her seçim, bir fırsat maliyeti yaratır. Bu bağlamda, “Mehmet Aras kaç yaşında?” gibi basit görünen bir soru bile ekonomik bir derinliğe sahiptir. Çünkü yaş, sadece bir biyolojik veri değildir; üretkenlik, birikim, tüketim alışkanlıkları ve yatırım kararlarını belirleyen temel bir ekonomik değişkendir. Bu yazıda, bir bireyin yaşı üzerinden piyasa dinamikleri, bireysel karar süreçleri ve toplumsal refah ilişkisini irdeleyeceğiz. Yaşın Ekonomik Değeri: İnsan…
12 YorumFırında Kapama Kaç Derecede Pişer? Bir Tariften Fazlası: Toplumsal Cinsiyet ve Sosyal Adalet Üzerine Düşünceler Bazı sorular vardır ki, ilk duyduğunuzda çok basitmiş gibi gelir: “Fırında kapama kaç derecede pişer?” Mesela… Cevabı da bellidir aslında: 180-200 derece civarında, kontrollü bir ısıda, sabırla pişer. Ama biraz durup düşününce fark edersiniz ki mesele yalnızca mutfakta değil, hayatın kendisindedir. Çünkü bir yemeğin nasıl piştiği kadar, o yemeği kimin pişirdiği, kimler için pişirdiği ve bu sürecin arkasındaki görünmeyen emekler de önemlidir. Bugün bu yazıda sadece bir tarifin peşine düşmeyeceğiz. Aynı zamanda, bir tepsi kapamanın fırında aldığı ısı kadar toplumun içinde aldığı anlamı da konuşacağız.…
8 YorumKelimenin Şifasıyla Görmek: Göz Tembelliğine Ne İyi Gelir? “Kelimeler bazen bir merhemdir; kimi zaman bir yara, kimi zaman da iyileştirici bir ışık.” Bir edebiyatçının dünyasında her hastalığın, her eksikliğin bir metaforu vardır. Göz tembelliği —tıpta “ambliyopi” olarak anılan bu durum— yalnızca bir görme bozukluğu değil, aynı zamanda çağın görsel yorgunluğunun sembolüdür. Bu yazıda, kelimelerin dönüştürücü gücüyle hem gözün hem de ruhun tembelliğine iyi gelen unsurları arayacağız. Çünkü bazen bir metin, bir bakış kadar iyileştiricidir. Bakmanın Tedavisi: Dikkatin Sanatı Göz tembelliği için tıbbi olarak önerilen egzersizler vardır; bir göz kapatılır, diğeri çalışmaya teşvik edilir. Edebiyat da benzer bir tedavi uygular: Okurun…
14 YorumGösterme Anlatım Tekniği Nedir? Kültürlerin Ritüelinde Anlamı Gösteren Bir Yolculuk Antropoloğun Daveti: Gözlemin Büyüsüne Adım Atmak Bir antropolog olarak, dünyanın dört bir yanındaki kültürlerin hikâyelerini dinlerken en çok dikkatimi çeken şey şudur: Her toplum, anlatmak yerine gösterir. Bir dans, bir yüz ifadesi, bir sessizlik… Tüm bunlar, dillerin ötesinde bir anlatım biçimidir. Bu bağlamda, edebiyatta kullanılan gösterme anlatım tekniği aslında insanlığın kadim anlatı reflekslerinden biridir. İnsan, tarih boyunca duygu ve düşüncelerini açıklamaktan çok, onları göstermeyi seçmiştir. Çünkü gösteri, sözcükten daha kalıcıdır; iz bırakır. Gösterme Tekniği: Ritüelin ve Sembollerin Dili Gösterme anlatım tekniği, yazında karakterlerin duygularını ya da olayların atmosferini doğrudan söylemeden,…
12 YorumGörme Yetersizliği Türleri Nelerdir? Tarihsel, Bilimsel ve Toplumsal Bir İnceleme Görmenin Sınırlarını Anlamak Görme yetersizliği, yalnızca bir tıbbi durum değil, insanın dünyayı algılama biçimini kökten etkileyen bir olgudur. İnsanoğlu tarih boyunca “görme”yi bilginin, gücün ve farkındalığın simgesi olarak değerlendirmiştir. Ancak görmenin sınırları, hem biyolojik hem de toplumsal düzeyde hep tartışma konusu olmuştur. Görme yetersizliği, sadece ışığı algılama kapasitesinin azalması değil, aynı zamanda bireyin çevresiyle kurduğu ilişkinin dönüşümüdür. Tarihsel olarak Antik Yunan’da görme kaybı “tanrısal bir işaret” olarak kabul edilirken, Orta Çağ’da ise bir tür “ceza” olarak yorumlanmıştır. Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte, görme yetersizliği artık bir kader değil, anlaşılabilir ve yönetilebilir…
8 Yorum