Gösterme Anlatım Tekniği Nedir? Kültürlerin Ritüelinde Anlamı Gösteren Bir Yolculuk Antropoloğun Daveti: Gözlemin Büyüsüne Adım Atmak Bir antropolog olarak, dünyanın dört bir yanındaki kültürlerin hikâyelerini dinlerken en çok dikkatimi çeken şey şudur: Her toplum, anlatmak yerine gösterir. Bir dans, bir yüz ifadesi, bir sessizlik… Tüm bunlar, dillerin ötesinde bir anlatım biçimidir. Bu bağlamda, edebiyatta kullanılan gösterme anlatım tekniği aslında insanlığın kadim anlatı reflekslerinden biridir. İnsan, tarih boyunca duygu ve düşüncelerini açıklamaktan çok, onları göstermeyi seçmiştir. Çünkü gösteri, sözcükten daha kalıcıdır; iz bırakır. Gösterme Tekniği: Ritüelin ve Sembollerin Dili Gösterme anlatım tekniği, yazında karakterlerin duygularını ya da olayların atmosferini doğrudan söylemeden,…
10 YorumEtiket: bir
Görme Yetersizliği Türleri Nelerdir? Tarihsel, Bilimsel ve Toplumsal Bir İnceleme Görmenin Sınırlarını Anlamak Görme yetersizliği, yalnızca bir tıbbi durum değil, insanın dünyayı algılama biçimini kökten etkileyen bir olgudur. İnsanoğlu tarih boyunca “görme”yi bilginin, gücün ve farkındalığın simgesi olarak değerlendirmiştir. Ancak görmenin sınırları, hem biyolojik hem de toplumsal düzeyde hep tartışma konusu olmuştur. Görme yetersizliği, sadece ışığı algılama kapasitesinin azalması değil, aynı zamanda bireyin çevresiyle kurduğu ilişkinin dönüşümüdür. Tarihsel olarak Antik Yunan’da görme kaybı “tanrısal bir işaret” olarak kabul edilirken, Orta Çağ’da ise bir tür “ceza” olarak yorumlanmıştır. Modern tıbbın gelişmesiyle birlikte, görme yetersizliği artık bir kader değil, anlaşılabilir ve yönetilebilir…
6 YorumHane yerine ne kullanılır? Türkçenin kelime evrimi ve mizah dolu halleri “Hane” kelimesini duyunca aklınıza ne geliyor? Kimimiz için nüfus kütüğündeki o ciddi kelime, kimimiz içinse eski Türk filmlerinden çıkma “Ali Rıza Bey’in haneleri” havası. Ama işte mesele şu: Hane yerine ne kullanılır? diye sorduğumuzda sadece dilbilgisi değil, kültürün ta kendisine dokunuyoruz. Ve biraz da eğlenmeden geçmek olmaz! Hane kelimesinin kökenine mini bir yolculuk Hane, Farsçadan geçmiş bir kelime. Aslı “خانه” (khane), yani “ev” veya “yer” anlamına geliyor. Osmanlı döneminde hem resmi yazışmalarda hem de günlük dilde sıkça kullanılmış. “Hane halkı”, “aile hane sayısı”, “yatakhanesi”, “misafirhanesi” derken kelime hayatımızın orta…
8 YorumGolfçü Dirseği Hangi Bölüm Bakar? Edebiyatın Şifa Arayan Dili Bir kelimenin içindeki yankıyı duymak, bazen bir ağrının hikayesini dinlemek gibidir. Edebiyatçılar bilir: her ağrı bir anlatıdır, her yara bir metafor taşır. Golfçü dirseği —tıpta “epikondilit” olarak bilinen bu rahatsızlık— yalnızca kas ve tendonların değil, insanın sabırla direnen yanının da hikayesidir. Fakat soralım: Golfçü dirseği hangi bölüm bakar? Bu sorunun yanıtı sadece tıbbın değil, edebiyatın da derinliklerinde saklıdır. Kelimelerin Tedavi Gücü Edebiyat, insanın iç ağrılarını görünür kılmanın en estetik yoludur. Bir romanda karakterin omzuna çöken ağırlık, bir şiirde “bileklerimde sızı var” dizesi, aslında hep aynı noktaya dokunur: yaşamın yükü bedene sızar.…
6 YorumGlobül Ne Demek Tıp? Tarihin Damarlarında Akan Hayatın İzleri “Tarih, insanın damarlarında akar.” Bu düşünceyi her dile getirdiğimde, yalnızca geçmişin olaylarını değil, insan bedeninin de bir tarihsel metin olduğunu hissederim. Her hücre, her molekül, tıpkı bir arşiv gibi insanlığın evrimsel yolculuğunu taşır. Bu yüzden bugün “Globül ne demek tıp?” sorusuna yalnızca biyolojik bir yanıt aramak değil, aynı zamanda bir tarihçinin gözünden yaşamın devamlılığına bakmak istiyorum. Çünkü tıpta globül, kanın içinde hayatı taşıyan küçük küreciklerdir; ancak tarihsel açıdan bakıldığında, her globül insanlığın sürekliliğini, direncini ve dönüşümünü temsil eder. Tıptan Tarihe: Globülün Anlamı ve Kökeni Globül kelimesi Latince globulus kökünden gelir, “küçük…
14 YorumHavagazı Anlamı Nedir? Romantikleştirilen Bir Mirasın Karanlık Yüzü Açık konuşacağım: “havagazı” denince pek çoğumuzun zihninde sarı ışıklı sokak lambaları, nostaljik ocaklar ve “eski güzel günler” beliriyor. Bu duygu, hoş; ama yanıltıcı. Havagazı, tarihsel olarak şehirlere ışık ve sıcaklık getirdi, evet. Fakat aynı zamanda güvenlik açıkları, sağlık riskleri ve çevresel yük demekti. Neden bu gerçekleri konuşmaktan kaçıyoruz? Nostalji perdesi aralandığında gördüğümüz tablo kimleri rahatsız ediyor? Havagazı = kömürün yıkıcı distilasyonuyla elde edilen “şehir gazı”; aydınlatma ve pişirme için kullanıldı, ama beraberinde sızıntı, zehirlenme ve kirlenme riskleri getirdi. Havagazı Anlamı Nedir? (Teknik ve Tarihsel Çerçeve) Havagazı, en basit hâliyle, 19. ve 20.…
14 YorumGerek Hangi Dil? Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzenin Siyaset Bilimi Perspektifinden İncelenmesi Güç ve toplumsal düzen üzerine kafa yoran bir siyaset bilimci olarak, sürekli değişen bir dünyada iktidar yapılarının ve vatandaşlık anlayışının nasıl şekillendiğini anlamaya çalışıyorum. Siyasetin, toplumlar ve bireyler arasında sürekli bir etkileşim ve çatışma dinamiği yarattığını gözlemliyorum. Burada güç ilişkileri, toplumsal düzen, ideoloji ve vatandaşlık gibi kavramlar, politikaların şekillendirilmesinde ne denli belirleyici bir rol oynadığını ortaya koyuyor. İktidar, Kurumlar ve Toplumsal Düzen: Güç İlişkilerinin Temel Dinamikleri İktidar, bireylerin ve toplulukların hayatlarını şekillendiren temel bir güç aracıdır. Ancak iktidarın doğası, sadece bir hükümetin yönetime gelmesiyle sınırlı değildir. İktidar, toplumsal…
8 YorumKısaca: “Hamiş”, yazının kenarına/sonuna düşülen kısa nottur. Doğru kullanıldığında açıklık ve şeffaflık sağlar; suistimal edildiğinde okuru yanıltır, sorumluluğu metnin dışına iter. Hamiş Nasıl Kullanılır? Cesur Bir Görüş: Kenara Saklanan Gerçek, Gerçek midir? Hadi net olalım: Hamiş, dijital çağın “kenara fısıldama” alışkanlığıdır. Yazının göbeğinde söylemeye cesaret edemediklerimizi kenara iliştirip rahatladığımız bir kaçış yolu da olabilir, okurun akışını bozmadan netleştiren zarif bir dipnot da. Peki, Hamiş nasıl kullanılır? Bu sorunun cevabı, yalnızca teknik bir biçim meselesi değil; aynı zamanda etik, okur deneyimi ve ikna gücü meselesidir. Tartışmayı açıyorum: Bir iddian varsa, neden onu hamişe sürüyorsun? Hamiş Nedir, Ne Değildir? Hamiş (klasik metinlerde…
14 YorumAnatomide Kiriş Nedir? Antropolojik Bir Perspektif Kültürler, farklı toplumlar ve yaşam biçimleri, insanların bedenlerine, dünyaya ve kendi kimliklerine nasıl baktıklarını şekillendirir. Antropologlar olarak, bu çeşitliliği anlamak, sadece farklı yaşam tarzlarını incelemek değil, aynı zamanda bu yaşamların nasıl anlam kazandığını ve fiziksel varlıklarımızla olan ilişkisini keşfetmektir. İnsan bedeni, yalnızca biyolojik bir yapı değil, kültürlerin ve ritüellerin etrafında şekillenen bir “görünürlük” alanıdır. Bir organ, bir yapı veya bir terim bile, farklı toplumlarda farklı anlamlar taşıyabilir. Bu yazıda, anatomiye ait bir kavram olan “kiriş”i, sadece biyolojik bir yapı olarak değil, kültürel, sembolik ve toplumsal bir bağlamda inceleyeceğiz. Kiriş, çoğu zaman kas-iskelet sisteminde karşımıza…
8 YorumBalıklı Hamam Tası Hangi Yöreye Ait? – Geleceğe Dokunan Kültürel Bir Sembolün İzinde Bazen bir hamam tası, sadece suyu değil, bir dönemin ruhunu da taşır. Balıklı hamam tası da tam olarak böyle bir miras: geçmişin zarafetini, kültürün sıcaklığını ve geleceğin potansiyelini bir arada barındıran bir simge. Bu yazıda, sadece bir yöresel eşyanın hikâyesini değil; aynı zamanda onun geleceğe nasıl ilham olabileceğini konuşacağız. — Giriş: Merakla Başlayan Bir Yolculuk Samimi bir itirafla başlayayım: Balıklı hamam tasını ilk kez elime aldığımda, üzerindeki kabartma balık figürlerinin ne anlama geldiğini merak etmiştim. “Bir tasın bu kadar anlamı olabilir mi?” diye sordum kendime. Bu merak…
12 Yorum