Kategori: Makaleler

Görme Engelli Bireylere Karşı Nasıl Davranmalıyız? – Siyaset Biliminin Işığında Bir Toplumsal Sorgulama Bir siyaset bilimci için toplum, yalnızca bireylerin bir arada yaşadığı bir organizma değildir; aynı zamanda iktidar ilişkilerinin, ideolojik söylemlerin ve vatandaşlık bilincinin iç içe geçtiği dinamik bir yapıdır. Bu bağlamda, görme engelli bireylere karşı davranış biçimimiz, sadece bir etik mesele değil, aynı zamanda toplumsal düzenin güç ilişkilerini nasıl yeniden ürettiğinin bir göstergesidir. Peki, engellilik meselesine yaklaşımımız, iktidarın dilinden mi konuşuyor, yoksa eşit yurttaşlık fikrinin peşinde mi koşuyoruz? İktidarın Görünmeyen Yüzü: “Normal” Olanın Siyaseti Toplumsal düzen, çoğu zaman “normal” olanın kim olduğunu tanımlayarak işler. Görme engelli bireyler, bu…

E-Kamu Nedir? Dijital Devletin Sessiz Kahramanı Üzerine Sıcak Bir Sohbet Bir sabah kahveni eline alıp “artık şu vergi işini halledeyim” diye düşünüyorsun. Eskiden olsa dosyalar, kuyruklar, sıra numaraları derken gün biterdi. Şimdi ise birkaç tıkla işin bitiyor. İşte tam o anda “e-kamu” denilen kavram, hayatına sessizce dokunuyor. Bu yazıda, e-kamunun ne olduğunu yalnızca tanımlamayacağız; onun arkasındaki dönüşümü, insan hikâyelerini ve geleceğe dair izlerini konuşacağız. Hadi, kahveni tazele — çünkü biraz veri, biraz hikâye, biraz umut var bu satırlarda. E-Kamu Nedir? (Kısaca, Devletin Dijital Yüzü) E-kamu, “elektronik kamu hizmetleri” anlamına geliyor. Kısaca, devletin sunduğu hizmetlerin dijital ortama taşınması demek. Vergi ödemeden,…

Arnavutlar Dindar mı? Kökenler, Bugüne Yansımalar ve Yarınlara Bakan Bir Hikâye Şöyle bir masaya yayılalım; fincanlarda kahve, pencereden süzülen şehir uğultusu… O meşhur soruyu bir arkadaş meclisinde konuşur gibi soralım: “Arnavutlar dindar mı?” Bu, sadece ibadet sıklığını ölçen bir anket sorusu değil; hafızanın, kimliğin ve yarın için kurulan hayallerin dokunduğu geniş bir hikâye. Gelin, sıcak bir sohbetin içinden yürür gibi; geçmişe, bugüne ve yarına uzanalım. Kısa Cevap: Tek Renk Değil, Zengin Bir Mozaik Arnavut toplumu, tarihin farklı dönemlerinden devraldığı inanç katmanlarını birlikte taşıyor: Sünniler, Bektaşiler, Katolikler, Ortodokslar ve kendini dine mesafeli hissedenler bir arada. 2023 Arnavutluk nüfus sayımı, Müslümanları (çoğu…

10 Görgü Kuralı ve Psikolojik Temelleri: İnsan Davranışlarının Sessiz Dili Görgü kuralları… Basit bir selam, kibar bir teşekkür ya da sırada beklerken sabırla durmak. Günlük yaşamda fark etmeden uyguladığımız bu davranışların ardında karmaşık bir psikolojik yapı yatar. Bir psikolog olarak, insanların sosyal etkileşimlerde neden belirli davranış biçimlerini tercih ettiğini ve bu davranışların hangi bilişsel, duygusal ve sosyal süreçlerle şekillendiğini anlamaya çalışırım. Aslında, görgü kuralları sadece “toplumun bizden beklediği davranış biçimleri” değildir; bunlar aynı zamanda insan beyninin sosyal uyum sağlama ve kabul görme mekanizmalarının birer yansımasıdır. — 1. Selamlaşmak: Sosyal Bağın İlk Tuğlası Selam vermek, sosyal psikoloji açısından bir “yakınlık sinyali”dir.…

Gıdık Nasıl Yazılır? Geçmişin İzinde Bugüne Yolculuk Geçmiş, aslında yalnızca eski olaylar ve kaybolmuş zamanlardan ibaret değildir. Bazen, geçmişin derinliklerine inmek, bize bugün yaşadığımız dünyayı ve dili daha iyi anlamamıza yardımcı olur. Bir tarihçi olarak, hepimiz birbirinden farklı kelimelerle, farklı kavramlarla geçmişi şekillendiriyoruz. Ancak bazen, dilin incelikleri ve küçük detayları, toplumların düşünsel evriminde çok önemli yerler tutar. Örneğin, “gıdık” kelimesinin yazımı üzerine yapılan tartışmalar, dilin zaman içindeki değişimini ve evrimini anlamamıza ışık tutar. Gıdık kelimesi nasıl yazılır? Bu basit bir soru gibi görünebilir, ancak altında yatan dilsel kırılmalar ve toplumsal dönüşümler, tarihsel bağlamda çok daha fazlasını ifade eder. Gıdık Kelimesinin…

Güler Ne Demek? Toplumsal Yapılar, Cinsiyet Rolleri ve Kültürel Pratikler Üzerine Bir Sosyolojik İnceleme Toplumsal Yapıların ve Bireylerin Etkileşimi: Gülmenin Sosyolojik Anlamı Toplumlar, bireylerin birbirleriyle nasıl etkileşime girdiğini, neyi nasıl ifade ettiklerini ve en önemlisi ne zaman ve nasıl güldüklerini şekillendirir. Toplumsal yapılar, bireylerin yaşamlarını biçimlendirirken, onların dış dünyaya verdikleri tepkileri de yönlendirir. Gülmek, basit bir eylem gibi görünse de, toplumsal normlarla, cinsiyet rollerinin beklentileriyle ve kültürel pratiklerle oldukça güçlü bir bağlantı içindedir. Peki, “güler” kelimesi TDK’ye göre ne anlama gelir ve bu anlam, toplumsal bağlamda nasıl şekillenir? TDK’ye göre “güler” kelimesi, “gülme eylemi”ni ifade eder. Ancak gülmek, sadece fiziksel…

Hane yerine ne kullanılır? Türkçenin kelime evrimi ve mizah dolu halleri “Hane” kelimesini duyunca aklınıza ne geliyor? Kimimiz için nüfus kütüğündeki o ciddi kelime, kimimiz içinse eski Türk filmlerinden çıkma “Ali Rıza Bey’in haneleri” havası. Ama işte mesele şu: Hane yerine ne kullanılır? diye sorduğumuzda sadece dilbilgisi değil, kültürün ta kendisine dokunuyoruz. Ve biraz da eğlenmeden geçmek olmaz! Hane kelimesinin kökenine mini bir yolculuk Hane, Farsçadan geçmiş bir kelime. Aslı “خانه” (khane), yani “ev” veya “yer” anlamına geliyor. Osmanlı döneminde hem resmi yazışmalarda hem de günlük dilde sıkça kullanılmış. “Hane halkı”, “aile hane sayısı”, “yatakhanesi”, “misafirhanesi” derken kelime hayatımızın orta…

Bundan Sonra Kim Söylüyor? Veriye Kulak Veren mi, Etkiyi Görmek İsteyen mi? Farklı açılardan bakmayı seven biri olarak, “Bundan sonra kim söylüyor?” sorusu hep aklımı kurcalar. Bir kararı verirken masada kimlerin sesi daha çok duyuluyor? Sadece veriler mi konuşuyor, yoksa toplumsal etkileri ve insan hikâyelerini hatırlatanlar mı? Bu yazıda, konuya merakla yaklaşan herkes için iki güçlü yaklaşımı —veri odaklı ve etki/deneyim odaklı— karşılaştırıyorum. Amacım kazanan belirlemek değil; birlikte daha iyi kararlar alabilmek için hangi durumda hangi lensin işe yaradığını göstermek. Kısa özet: “Erkekler verici, kadınlar duygusal” gibi kalıplar indirgemecidir. Asıl mesele, veriyi ve toplumsal etkiyi aynı masada buluşturabilmektir. “Bundan sonra…

Golfçü Dirseği Hangi Bölüm Bakar? Edebiyatın Şifa Arayan Dili Bir kelimenin içindeki yankıyı duymak, bazen bir ağrının hikayesini dinlemek gibidir. Edebiyatçılar bilir: her ağrı bir anlatıdır, her yara bir metafor taşır. Golfçü dirseği —tıpta “epikondilit” olarak bilinen bu rahatsızlık— yalnızca kas ve tendonların değil, insanın sabırla direnen yanının da hikayesidir. Fakat soralım: Golfçü dirseği hangi bölüm bakar? Bu sorunun yanıtı sadece tıbbın değil, edebiyatın da derinliklerinde saklıdır. Kelimelerin Tedavi Gücü Edebiyat, insanın iç ağrılarını görünür kılmanın en estetik yoludur. Bir romanda karakterin omzuna çöken ağırlık, bir şiirde “bileklerimde sızı var” dizesi, aslında hep aynı noktaya dokunur: yaşamın yükü bedene sızar.…

Globül Ne Demek Tıp? Tarihin Damarlarında Akan Hayatın İzleri “Tarih, insanın damarlarında akar.” Bu düşünceyi her dile getirdiğimde, yalnızca geçmişin olaylarını değil, insan bedeninin de bir tarihsel metin olduğunu hissederim. Her hücre, her molekül, tıpkı bir arşiv gibi insanlığın evrimsel yolculuğunu taşır. Bu yüzden bugün “Globül ne demek tıp?” sorusuna yalnızca biyolojik bir yanıt aramak değil, aynı zamanda bir tarihçinin gözünden yaşamın devamlılığına bakmak istiyorum. Çünkü tıpta globül, kanın içinde hayatı taşıyan küçük küreciklerdir; ancak tarihsel açıdan bakıldığında, her globül insanlığın sürekliliğini, direncini ve dönüşümünü temsil eder. Tıptan Tarihe: Globülün Anlamı ve Kökeni Globül kelimesi Latince globulus kökünden gelir, “küçük…